Retraite in een klooster in Nederland: hoe het gaat en voor wie
Bij een retraite in een klooster logeer je een paar nachten als gast in een abdij en leef je mee met het ritme van de gemeenschap: diensten van vroeg in de ochtend tot de avond, maaltijden die vaak stil zijn en veel tijd voor jezelf. Je hoeft er niet gelovig voor te zijn, want veel kloosters ontvangen iedereen die stilte zoekt. Kies op hoe lang je wilt blijven, hoeveel stilte je zoekt en of je begeleiding wilt.
Hoe ziet een dag in een klooster eruit?
Een dag in een klooster volgt de gebedsdiensten van de gemeenschap. Die beginnen vroeg in de ochtend en eindigen met de completen, het avondgebed. Daartussen liggen de maaltijden en lange stukken tijd waarin er niets gepland is.
Bij de Abdij van Egmond volgt het gastenhuis die dagorde van de monniken. Iedereen is welkom bij alle diensten in de abdijkerk. Het ontbijt en de avondmaaltijd zijn in stilte, en de warme middagmaaltijd eet je samen met de monniken in de refter, de eetzaal van het klooster.
Zo ziet een gewone dag er ongeveer uit:
- Vroeg op. De eerste dienst begint als het buiten nog donker is. Je kunt erbij zijn of blijven liggen.
- Ontbijt in stilte. Je eet zonder gesprek, met alleen het geluid van bestek en kopjes.
- Ochtend voor jezelf. Je leest, wandelt door de kloostertuin of zit in de kerk. Er is geen programma dat je volgt.
- Middagmaaltijd. Soms met de gemeenschap, soms in een aparte ruimte voor gasten.
- Middag. Meer stille tijd. Veel gasten maken een lange wandeling in de omgeving.
- Avond. Na het avondeten volgt het laatste gebed en daarna is het huis stil.
Je helpt soms mee. In Egmond vragen de monniken gasten om na het ontbijt en de avondmaaltijd zelf af te wassen en de tafels te dekken. Dat hoort bij het idee dat je een tijdje meeleeft, als gast in hun huis.
Hoe is een verblijf in een klooster als je niet gelovig bent?
Als je niet gelovig bent, ben je in veel kloosters gewoon welkom. De gastenhuizen zijn er voor iedereen die stilte zoekt, en niemand vraagt naar je geloof. Je kunt achterin de kerk zitten en luisteren naar de zang, zonder de teksten te kennen.
Het gebed hoort wel bij de plek. Je hoort de klokken, je ziet de monniken naar de kerk lopen en je merkt dat de dag om de diensten heen is gebouwd. Voor de een is dat rustgevend, omdat de dag een vaste vorm krijgt waar je niet over hoeft na te denken. Voor de ander voelt het als een wereld waar je buiten staat.
Wat veel mensen de eerste dag merken:
- De stilte aan tafel. Eten zonder te praten voelt ongemakkelijk, tot je merkt hoeveel je proeft als je niets hoeft te zeggen.
- De lege uren. Je telefoon trekt, je hoofd zoekt iets te doen. Vaak zakt dat na een dag.
- Het vroege ritme. Je gaat eerder slapen dan thuis, en je wordt ook eerder wakker.
Hoe kies je een klooster dat bij je past?
Kloosters verschillen meer dan je van buiten ziet. Sommige laten gasten meeleven, andere bieden vooral een rustige kamer. Deze vragen helpen bij het kiezen:
- Hoe lang wil je blijven? De meeste kloosters ontvangen gasten voor een paar nachten. In Egmond boek je twee tot zes nachten.
- Wil je meeleven of logeren? Bij de Abdij van Egmond schuif je volgens de ANWB aan bij de gebeden en maaltijden van de monniken. Bij Abdij Koningshoeven staat het gastenhuis los van de ruimtes waar de monniken wonen en werken.
- Hoeveel stilte zoek je? Vraag welke maaltijden stil zijn en of er na een bepaald uur niet meer gepraat wordt in het huis.
- Wil je begeleiding? Sommige kloosters bieden alleen een verblijf. Andere hebben ook eigen retraites, zoals volgens de ANWB de meerdaagse stilteretraites in Klooster Nieuw Sion bij Diepenveen. Vraag bij het boeken of er een begeleider bij is.
- Wat voor kamer krijg je? Bij het Dominicanenklooster in Huissen heb je volgens de ANWB een eigen kamer en eet je drie maaltijden in de refter. Vraag ook naar de badkamer en wat je zelf meeneemt.
Lees de huisregels voor je boekt. Daarin staat wat het klooster van gasten vraagt, en dat zegt veel over de sfeer.
Hoe bereid je je voor op een verblijf in een klooster?
Je bereidt je vooral voor door thuis minder af te spreken voor de dagen erna. Wie de avond na thuiskomst volplant, neemt de drukte al mee naar binnen. Plan een rustige dag als overgang, aan het begin of het eind.
Neem weinig mee. Een notitieboek, een boek dat je graag leest, stevige schoenen en een warme trui voor een koele kerk zijn genoeg. Zet je telefoon op stil of leg hem in je tas, en spreek met thuis af wanneer je belt.
Bedenk vooraf wat je met de stille uren wilt. Dat hoeft geen plan te zijn. Een vraag waar je over wilt nadenken, een wandeling die je wilt maken of het besluit om alleen uit te rusten geeft de dag houvast. Je merkt snel of het klopt, en anders laat je het los.
Wanneer past een retraite zonder religieus ritme beter?
Een klooster geeft structuur en stilte, met weinig uitleg. Je bent de hele dag op jezelf, en de vorm van de dag komt uit het gebed. Dat past als je weet hoe je stille uren invult, of als je nieuwsgierig bent naar dat ritme.
Zoek je vooral rust en ruimte voor jezelf, met oefeningen die iemand uitlegt en mensen om je heen die hetzelfde zoeken, dan past een retraite met begeleiding vaak beter. Daar krijg je meditaties, ademoefeningen en wandelingen aangereikt, en je leert iets wat je thuis kunt blijven doen. Je kiest zelf waaraan je meedoet.
Op Vlieland begeleiden wij onze driedaagse retraite op Vlieland, in een hotel aan het strand, met stiltewandelingen, meditatie en vrije tijd en zonder gebedsdiensten.
Twijfel je tussen de twee, kijk dan naar wat je thuis mist. Mis je stilte en een vaste vorm, probeer dan een paar nachten in een klooster. Mis je iemand die met je meekijkt en oefeningen die je meeneemt, kies dan een retraite met begeleiding.
Samengevat
- Bij een kloosterretraite logeer je als gast in een abdij of klooster en volg je het dagritme van de gemeenschap.
- De dag loopt van de eerste dienst vroeg in de ochtend tot de laatste dienst in de avond, en je kiest zelf bij welke diensten je aanschuift.
- Maaltijden zijn vaak in stilte, en soms vraagt het klooster gasten om mee te helpen met afwassen of tafeldekken.
- Je hoeft niet gelovig te zijn, al hoort het gebed wel bij de plek en hoor je het de hele dag.
- Kies een klooster op de verblijfsduur, de hoeveelheid stilte, of je met de gemeenschap meeleeft en of er begeleiding is.
- Zoek je vooral rust en ruimte met uitleg en oefeningen, dan past een retraite zonder religieus ritme vaak beter.
Veelgestelde vragen
Hoe lang duurt een verblijf in een klooster?
Meestal een paar nachten. Bij de Abdij van Egmond boek je bijvoorbeeld twee tot zes nachten. Voor een eerste keer is een korte periode een goed begin, zodat je merkt hoe het ritme je bevalt.
Moet je meedoen aan alle gebedsdiensten?
Nee, je bent welkom bij de diensten en je kiest zelf of je gaat. In de tijd tussen de diensten lees je, wandel je of rust je uit. Het ritme van het huis houd je wel aan, zoals de stilte aan tafel.
Kun je alleen naar een klooster op retraite?
Ja, een kloosterverblijf is juist bedoeld voor wie alleen komt. Je bent een groot deel van de dag op jezelf. Wil je onderweg met iemand praten, vraag dan bij het boeken of er een gesprek met een monnik of begeleider mogelijk is.
Is een kloosterretraite geschikt als je nog nooit gemediteerd hebt?
Ja, je hoeft niets te kunnen. Er is weinig uitleg en geen programma met oefeningen, dus je vult de stille uren zelf in. Dat kan de eerste dag onwennig voelen, en meestal went het snel.
Wat neem je mee naar een klooster?
Neem stevige schoenen mee voor wandelingen, een notitieboek en een boek dat je graag leest. Kleding die warm genoeg is voor een koele kerk is handig. Vraag vooraf of je zelf handdoeken en beddengoed meeneemt.
Bronnen
- Abdij van Egmond: Gastenhuis abdijvanegmond.nl
- ANWB Kampioen: Kloosters en abdijen in Nederland anwb.nl