Hartcoherentie: de 365-methode en hoe je hem dagelijks doet
Hartcoherentie is een rustig ademritme van ongeveer zes ademhalingen per minuut, waarbij je hartslag gelijkmatig meegolft met je adem. De 365-methode maakt er een dagelijkse gewoonte van: drie keer per dag, zes ademhalingen per minuut, vijf minuten lang. Je ademt dan steeds vijf tellen in en vijf tellen uit, zittend en zonder je adem vast te houden.
Wat is hartcoherentie?
Hartcoherentie is de toestand waarin je hartslag rustig en gelijkmatig meebeweegt met je adem. Je hart klopt nooit precies even snel. Als je inademt, gaat je hartslag een klein beetje omhoog, en als je uitademt, zakt hij weer. Die schommeling heet hartslagvariabiliteit.
Bij een gejaagde, hoge adem is die golfbeweging klein en grillig. Adem je langzaam en regelmatig, dan wordt de golf groter en gelijkmatiger. Bij één bepaald tempo lopen je adem en je hartslag het mooist gelijk op. Dat tempo heet je resonantiefrequentie, en hartcoherentie is wat er gebeurt als je op dat tempo ademt.
De oefening die daarbij hoort, is eenvoudig. Je ademt een paar minuten lang ongeveer zes keer per minuut, zonder pauzes en zonder je adem vast te houden. Je kunt het overal doen, en niemand om je heen ziet het.
Wat gebeurt er als je zes keer per minuut ademt?
Zes ademhalingen per minuut ligt voor de meeste mensen dicht bij hun eigen resonantiefrequentie. In een onderzoek in het tijdschrift Applied Psychophysiology and Biofeedback werd die frequentie bij 154 deelnemers gemeten. De middelste waarde was zes ademhalingen per minuut. Wel verschilde het per persoon, en de onderzoekers zagen dat het samenhing met lengte en geslacht.
Gewoonlijk adem je een stuk sneller. Bij zes keer per minuut duurt elke ademhaling tien seconden, en dat voelt in het begin traag. Na een paar minuten went het ritme, en veel mensen merken dat hun schouders zakken en hun buik meer gaat meebewegen.
In een onderzoek in het tijdschrift Frontiers in Public Health ademde een groep deelnemers vijftien minuten op hun resonantiefrequentie. Een tweede groep ademde iets sneller, en een derde groep zat vijftien minuten stil. Direct na dat kwartier gaf de groep die op resonantiefrequentie had geademd een betere stemming aan dan de andere twee groepen. Daarna kregen ze allemaal een lastige rekentaak. Tijdens en na die rekentaak was de bovendruk van de ademgroep lager dan die van de groep die stil had gezeten.
Dat is één onderzoek met een korte opzet. Het laat zien dat een rustig ademtempo je lijf kan helpen om kalmer te reageren op spanning. Wat je zelf merkt, verschilt per persoon.
Zo doe je de 365-oefening, stap voor stap
De 365-methode is een vast schema voor hartcoherentie: drie keer per dag, zes ademhalingen per minuut, vijf minuten per keer. Zet een timer op vijf minuten en ga zitten met je voeten plat op de grond en je rug tegen de leuning.
- Leg een hand op je buik en adem een paar keer op je eigen tempo, om te voelen waar je adem zit.
- Adem vijf tellen in door je neus. Laat je buik naar voren komen en houd je schouders laag.
- Adem zonder pauze vijf tellen uit, door je neus of door licht getuite lippen.
- Begin meteen weer aan de volgende inademing. Zo ontstaat een golf zonder stilstand bovenaan of onderaan.
- Ga door tot de timer gaat. Dat zijn ongeveer dertig ademhalingen.
- Laat het tellen daarna los en adem nog een minuut op je eigen tempo. Merk op hoe je lijf nu voelt.
Tel in seconden, bijvoorbeeld met een klok die tikt of een app die het tempo aangeeft. Adem rustig en niet te diep. Het gaat om het tempo. Volle longen bij elke ademhaling heb je daarvoor niet nodig.
Voelt een langere uitademing prettiger, adem dan vier tellen in en zes tellen uit. Ook dan kom je op zes ademhalingen per minuut. Zijn vijf tellen in het begin te lang, begin dan met vier tellen in en vier tellen uit en schuif na een paar dagen op.
Hoe pas je hartcoherentie in je dag in?
Je past de oefening het makkelijkst in door hem aan iets te koppelen wat je toch al elke dag doet. Drie vaste momenten liggen voor de hand:
- na het opstaan, voor je je telefoon pakt;
- voor de lunch, als de ochtend nog in je lijf zit;
- aan het eind van de middag of voor het avondeten, als overgang naar de avond.
Zo heb je drie ankers verspreid over de dag, en hoef je niet te onthouden wanneer het weer tijd is. Lukt drie keer niet, doe het dan één of twee keer. Elke dag vijf minuten is meer waard dan af en toe een lange sessie.
Een ademoefening als begin van de dag staat ook in de blog over een adempauze nemen. Wie het ritme liever begeleid wil voelen en meer ademtechnieken wil leren, kan terecht in het Ademweekend op Vlieland, met onder meer een ademsessie aan zee in de vroege ochtend, als het strand nog leeg is.
Wanneer doe je hartcoherentie beter niet?
Ben je zwanger, heb je epilepsie, een hart- of vaatziekte of hoge bloeddruk, overleg dan eerst met je huisarts voor je met ademoefeningen begint. Doe dat ook als je medicijnen voor je hart of bloeddruk gebruikt, of als je twijfelt.
Doe de oefening zittend of liggend en nooit in of bij water, dus ook niet in bad. Word je duizelig, krijg je tintelingen of voelt het benauwd, stop dan en adem op je eigen tempo verder. Meestal adem je dan te diep, en helpt het om de volgende keer kleiner te ademen.
Hartcoherentie kan je helpen om op een drukke dag een paar keer tot rust te komen. Het vervangt geen behandeling. Houden klachten als spanning, angst, somberheid of slecht slapen aan, ga dan naar je huisarts.
Samengevat
- Hartcoherentie is een ademritme van ongeveer zes ademhalingen per minuut, waarbij je hartslag gelijkmatig meegolft met je adem.
- De 365-methode betekent drie keer per dag, zes ademhalingen per minuut en vijf minuten per keer.
- Zes ademhalingen per minuut komt neer op vijf tellen inademen en vijf tellen uitademen, zonder je adem vast te houden.
- In een onderzoek gaf een kwartier ademen op dat tempo een betere stemming dan een kwartier stil zitten.
- Je past de oefening het makkelijkst in door hem te koppelen aan vaste momenten, zoals na het opstaan, voor de lunch en aan het eind van de middag.
- Bij zwangerschap, epilepsie, een hart- of vaatziekte of hoge bloeddruk overleg je eerst met je huisarts, en je doet de oefening nooit in of bij water.
Veelgestelde vragen
Wat betekent 365 bij hartcoherentie?
De drie cijfers staan voor drie keer per dag, zes ademhalingen per minuut en vijf minuten per keer. Het is een makkelijk te onthouden schema om het rustige ademritme elke dag te oefenen. Je hebt er alleen een klok of timer voor nodig.
Moet je bij hartcoherentie langer uitademen dan inademen?
Dat hoeft niet. De gewone versie is vijf tellen in en vijf tellen uit. Voelt een langere uitademing prettiger, dan kun je vier tellen inademen en zes tellen uitademen, want ook dan kom je op zes ademhalingen per minuut.
Heb je een app of hartslagmeter nodig voor hartcoherentie?
Nee, een klok met een secondewijzer of een timer op je telefoon is genoeg. Er bestaan apps die het tempo aangeven met een bewegend beeld of een geluid, en dat kan helpen als je liever niet zelf telt. Een hartslagmeter laat zien hoe je hartslag meegolft, maar voor de oefening zelf is hij niet nodig.
Kun je hartcoherentie in bed doen?
Ja, liggend op je rug kan ook. Veel mensen gebruiken de avondronde om rustig af te sluiten voor het slapen. Slaap je al langere tijd slecht, ga dan naar je huisarts.
Wat doe je als je duizelig wordt van hartcoherentie?
Stop met tellen en adem op je eigen tempo verder tot het wegzakt. Adem de volgende keer minder diep. Voor deze oefening telt alleen het rustige tempo. Komt de duizeligheid steeds terug, overleg dan met je huisarts.