Oost-Vlieland: het enige dorp op het eiland
Oost-Vlieland is het enige dorp op Vlieland: de boot legt er aan, en bijna alles wat je op het eiland nodig hebt, vind je hier. Het hart is de Dorpsstraat, met oude huizen, de kerk en museum Tromp's Huys in het oudste huis van het eiland. Je loopt het dorp in een uur door en gebruikt het verder als vertrekpunt voor het strand, de duinen en het wad.
Wat voor dorp is Oost-Vlieland?
Oost-Vlieland is een klein dorp aan de wadkant van het eiland, en het is het enige. Lange tijd was West-Vlieland het belangrijkste dorp: volgens de VVV telde het rond 1650 meer dan 400 huizen. Dat dorp verdween in 1736 in zee, na stormvloeden en veranderende stromingen. Oost-Vlieland bleef over.
Ook het dorp dat er nog staat, had het zwaar. Het stuivende zand dreigde de huizen te bedekken. Rijkswaterstaat legde in de negentiende eeuw strekdammen aan en plantte helm om de duinen vast te leggen. In 1903 begon de aanleg van de eerste bossen. Het groen dat je nu achter het dorp ziet, is dus grotendeels geplant.
Vlieland telt volgens de VVV bijna 1100 inwoners. De meesten werken in het toerisme, een kleiner deel bij Staatsbosbeheer, de gemeente of de school. Je merkt het aan het dorp: het is ingericht op gasten, en buiten de vakanties wordt het weer een eilanddorp waar mensen elkaar groeten.
Wat zie je als je door de Dorpsstraat loopt?
De Dorpsstraat is de oude hoofdstraat, met de meeste oude huizen en monumenten van het eiland. Je loopt hem rustig in een uur, met tijd om te kijken. Dit is een volgorde die werkt als je vanaf de veerdam komt:
- De Coupure. Je komt de straat binnen tussen twee hoge witte muren. Volgens de VVV vormen die samen met de klep in de straat een kering tegen hoog water.
- Het oude postkantoor. Een van de eerste huizen aan de wadkant was het postkantoor. Vlieland kreeg in 1866 als eerste Nederlandse eiland een aansluiting op de morsetelegraaf. Nu zit er een hotel in.
- Tromp’s Huys. Halverwege de straat staat het oudste huis van het eiland, uit 1575. Het is een museum over de geschiedenis van Vlieland: het verdwenen dorp, de walvisvaart en het schip de Lutine. Volgens Museum.nl woonde hier vanaf 1896 de Noorse zeeschilderes Betzy Akersloot-Berg. Het huis is vernoemd naar admiraal Cornelis Tromp.
- Het Oude Raadhuis. Onder de dorpsklok staat het oude raadhuis. De gevelsteen met het jaartal 1596 komt uit een ouder gebouw. Op de pilaren bij de deur zie je de wapens van Oost- en West-Vlieland, zodat het verdwenen dorp er nog steeds bij hoort.
- De kerk en het kerkhof. De kerk stamt volgens oude archieven uit 1607. Op het kerkhof staan walviskaken, ooit gebruikt als grafpalen; wat je nu ziet, is een replica. Ten oosten van de kerk liggen ook graven van geallieerde militairen en drenkelingen uit beide wereldoorlogen.
- Het Armhuis. Ten westen van de kerk staat het Armhuis uit 1662. Tot 1950 woonden er weduwen en wezen. Nu kun je er iets eten of drinken.
Loop je de straat terug, kijk dan eens tussen de huizen door naar de dijk. Achter die smalle steegjes ligt het wad, en bij laagwater ruik je het slik.
Waar doe je boodschappen en eet je in Oost-Vlieland?
Alles wat je op het eiland nodig hebt, haal je in het dorp. Er zijn supermarkten, een aantal andere winkels en restaurants en cafés in en rond de Dorpsstraat. Buiten het dorp vind je vooral strandpaviljoens en de horeca bij de hotels.
Een paar dingen om op te letten:
- Openingstijden wisselen per seizoen. Kijk voor je reis op de site van de VVV of bij de zaak zelf, zeker als je in de winter komt.
- Reserveer in drukke weken een tafel. Het dorp is klein en in de zomer zitten de terrassen ‘s avonds snel vol.
- Neem een tas mee op de fiets. Je doet je boodschappen te voet of op de fiets, en een rugzak of fietstas maakt dat een stuk makkelijker.
Verblijf je verder van het dorp, bijvoorbeeld aan het strand, dan plan je je boodschappen. Een rondje naar het dorp is op de fiets kort, maar met wind tegen voelt de terugweg langer.
Hoe verandert het dorp per seizoen?
In de zomer is Oost-Vlieland levendig, in de winter is het stil. Tussen die twee zit een groot verschil, en het bepaalt hoe je het dorp beleeft.
In de zomervakantie is de Dorpsstraat vol fietsers en wandelaars en zijn de terrassen bezet tot laat. Het is gezellig, en je deelt de straat met veel anderen. Wil je de oude huizen rustig bekijken, ga dan vroeg in de ochtend.
In het voorjaar en de herfst komt het dorp tot rust. De meeste zaken zijn open, en je loopt door de straat zonder te hoeven uitwijken. In de herfst waait het vaker, en dan is een kop thee in een warm café na een strandwandeling precies goed.
In de winter zijn de dagen kort en is het ‘s avonds donker en stil in het dorp. Sommige winkels en restaurants sluiten een periode, en wat open is, wordt vooral bezocht door eilanders.
Hoe gebruik je het dorp als vertrekpunt?
Vanuit Oost-Vlieland ben je snel buiten. Aan de ene kant ligt het wad, aan de andere kant beginnen achter de laatste huizen de bossen en de duinen, en daarachter het Noordzeestrand.
Een fijne dag begint vaak in het dorp: boodschappen voor onderweg, dan te voet of op de fiets het eiland op, en aan het eind van de middag terug voor een warme maaltijd. Op de wadkant loop je bij laagwater langs de dijk, en wie meer stilte zoekt, vindt die in de duinen. In de blog over een stiltewandeling op Vlieland lees je hoe zo’n wandeling kan gaan.
Wil je het eiland niet alleen verkennen, dan kan dat ook tijdens de driedaagse Vlieland Retraite, in een hotel aan het strand en met een vrije middag waarin je zelf het dorp in kunt.
Neem voor het dorp zelf geen vol programma. Een ochtend door de Dorpsstraat, een uur in Tromp’s Huys en een middag op de dijk bij laagwater geven je meer van het dorp dan een snelle ronde langs alles.
Samengevat
- Oost-Vlieland is het enige dorp op het eiland; het tweede dorp, West-Vlieland, verdween in 1736 in zee.
- In de Dorpsstraat staan de oudste gebouwen van het eiland: Tromp's Huys, de kerk, het Armhuis en het Oude Raadhuis.
- Museum Tromp's Huys staat in het oudste huis van Vlieland, uit 1575, en vertelt over het verdwenen dorp, de walvisvaart en de Lutine.
- Boodschappen doe je bij de supermarkten in het dorp; voor openingstijden kijk je bij de VVV of de winkel zelf.
- In de zomer is de Dorpsstraat druk, buiten de vakanties is het er stil en houden sommige zaken kortere tijden aan.
- Vanuit het dorp loop of fiets je zo naar het wad, de duinen en het Noordzeestrand.
Veelgestelde vragen
Hoeveel dorpen heeft Vlieland?
Vlieland heeft één dorp, Oost-Vlieland. Er was ooit een tweede dorp, West-Vlieland, dat volgens de VVV in 1736 in zee verdween.
Hoe ver is het dorp van de boot?
De boot legt aan bij het dorp, aan de wadkant van het eiland. Je loopt vanaf de veerdam in een paar minuten de Dorpsstraat in. Je bagage kun je laten brengen door de bagagevervoerder op de veerdam.
Wat is er te zien in museum Tromp's Huys?
Het museum laat de geschiedenis van het eiland zien, met onder meer het verdwenen dorp West-Vlieland, de walvisvaart en het schip de Lutine. Er hangen schilderijen, en je ziet zeekaarten, zilver en scheepsmodellen. De actuele openingstijden staan op de site van het museum.
Kun je in Oost-Vlieland ook buiten het seizoen boodschappen doen?
Ja, er wonen het hele jaar mensen op het eiland en het dorp heeft supermarkten. Buiten de vakanties houden sommige winkels en restaurants wel kortere tijden aan of sluiten ze een periode. Kijk voor je reis bij de VVV of bij de zaak zelf.
Is de Dorpsstraat autovrij?
Bezoekers mogen hun auto niet meenemen naar Vlieland, dus in de Dorpsstraat zie je vooral voetgangers en fietsers. Helemaal autovrij is het dorp niet: er rijdt af en toe een busje of een auto van een eilander. Let daarom op bij de smalle stukken.
Bronnen
- VVV Vlieland: Over Vlieland vlieland.net
- Museum.nl: Museum Tromp's Huys museum.nl
- VVV Vlieland: Vervoer op Vlieland vlieland.net