Gids / Vlieland

Vliehors: de zandvlakte van Vlieland en hoe je er komt

De Vliehors is een kale zandvlakte van ongeveer 24 vierkante kilometer aan de westkant van Vlieland, en een groot deel ervan is een oefenterrein van de luchtmacht. Je mag er alleen in het weekend en op feestdagen op, en dan nog alleen als de rode vlaggen omlaag zijn. Je komt er te voet, op de fiets tot aan de rand of met de rondrit van de Vliehors Expres.

Een brede, kale zandvlakte met stuivend zand en lage duintjes met helmgras, onder een lichte bewolkte lucht met de zee aan de horizon

Wat is de Vliehors?

De Vliehors is de grote zandvlakte die het hele westelijke deel van Vlieland beslaat. De VVV noemt een oppervlakte van ongeveer 24 vierkante kilometer en de bijnaam Sahara van het Noorden. Volgens de gemeente Vlieland is het de grootste strandvlakte van Noordwest-Europa.

Als je er staat, zie je vooral zand en lucht. Er staat geen boom, en de horizon is aan alle kanten ver weg. De wind verandert de vlakte het hele jaar door: duintjes komen op en verdwijnen weer. Volgens de VVV zie je dat het best aan de zuidkant, waar in de luwte van de stuifduinen kwelders en jonge duintjes ontstaan.

Die leegte trekt veel mensen. Na de bossen en het dorp voelt de vlakte als een plek waar je hoofd kan uitwaaien. Je hoort de branding in de verte, het tikken van zand tegen je jas en verder bijna niets. In de blog over natuur en rust in je hoofd lees je waarom zo’n wijde omgeving je hoofd stiller kan maken.

Waarom mag je er doordeweeks niet op?

Doordeweeks is de Vliehors verboden terrein, omdat de luchtmacht er oefent. Volgens de gemeente Vlieland is het gebied sinds 1948 een schietterrein van de Koninklijke Luchtmacht, en het is de enige plek in Nederland waar jachtvliegers kunnen oefenen met wapens die ze vanuit de lucht op de grond richten.

Op werkdagen hangen de rode vlaggen en is het gebied dicht. In het weekend en op feestdagen mag je de vlakte op, als de rode vlaggen omlaag zijn. De grens van het oefenterrein is gemarkeerd met waarschuwingsborden. Hangt er toch een rode vlag in het weekend, dan blijf je eraf.

Volgens Defensie wordt er het hele jaar geoefend met oefenmunitie, en mag er van 15 september tot en met 28 februari ook met echte munitie worden geoefend. De gemeente kondigt oefeningen met echte bommen vooraf aan op haar site, met de dagen en de tijden.

Het oefenen en de natuur gaan er verrassend goed samen. De gemeente schrijft dat er een paar honderd meter van het doelgebied lepelaars en meeuwen broeden. Omdat de vliegers doordeweeks oefenen en de bezoekers vooral in het weekend komen, hebben de vogels lange stille periodes.

Hoe kom je op de Vliehors?

Je komt op de Vliehors te voet, met de fiets tot aan de rand of met de rondrit van de Vliehors Expres. Welke manier past, hangt af van de dag en van hoeveel je wilt lopen.

  1. Lopen. Wil je de vlakte echt voelen, ga dan te voet. Je kunt vanaf het Noordzeestrand naar het westen lopen, of vanaf het einde van de fietspaden de vlakte op gaan. Reken op grote afstanden: op de open vlakte lijkt alles dichterbij dan het is.
  2. Fietsen. Met de fiets kom je tot aan de rand van het gebied. Op het losse zand fiets je niet ver, dus zet je fiets op slot waar het pad ophoudt en ga verder te voet.
  3. De Vliehors Expres. Volgens de VVV rijdt dit bedrijf het hele jaar door rondritten over de Vliehors. Onderweg stop je bij het Drenkelingenhuisje, vroeger een vluchthuisje voor schipbreukelingen en nu een klein juttersmuseum, en je stapt uit op het meest westelijke puntje van het eiland. De actuele ritten en tijden staan bij de VVV.

De rondrit is een goede keuze als lopen over los zand je zwaar valt, of als je de verste punt wilt halen zonder de hele weg terug te lopen. Rond de punt zwemmen volgens de VVV vaak zeehonden, dus neem een verrekijker mee.

Hoe bereid je je voor op wind en zon?

Op de Vliehors is geen schaduw en geen beschutting, dus je neemt alles mee wat je nodig hebt. Het waait er bijna altijd harder dan in het dorp, en de zon kaatst op het lichte zand.

  • Een winddichte jas, ook op een zachte dag. Op de open vlakte koel je snel af.
  • Water en iets te eten. Op de vlakte zelf is niets te koop.
  • Zonnebrand, een pet en een zonnebril. De zonnebril helpt ook tegen stuivend zand.
  • Stevige schoenen of juist blote voeten op het natte zand. Op het droge, losse zand loop je trager dan je denkt.

Een paar regels gelden altijd, ook als de vlaggen omlaag zijn. Volgens de gemeente Vlieland mag je er niet tussen zonsondergang en zonsopkomst komen. Granaten, projectielen en andere munitieresten raak je nooit aan: laat ze liggen, ook als ze er oud en roestig uitzien. Een hond mag alleen langs het Noordzeestrand los, drones zijn verboden, en van 15 maart tot 1 augustus is de zuidkant van de Vliehors met de stuifdijken gesloten, omdat er dan vogels op het zand broeden.

Kies voor een rustig bezoek een moment vroeg op de dag of buiten de zomervakantie. Op een grijze ochtend in het najaar heb je de vlakte bijna voor jezelf. Loop een stuk, ga zitten in de luwte van een duintje en kijk hoe de wind het zand voor je voeten verplaatst.

Wie zo’n dag wil inpassen in een paar dagen op het eiland: tijdens de driedaagse Vlieland Retraite heb je ‘s middags tijd voor jezelf, en op een dag dat de vlaggen omlaag zijn, past een wandeling naar de westkant van het eiland daar goed in.

Samengevat

  • De Vliehors is een open zandvlakte aan de westkant van Vlieland, volgens de VVV ongeveer 24 vierkante kilometer groot.
  • Sinds 1948 is een groot deel ervan een schietterrein van de Koninklijke Luchtmacht, en doordeweeks is het gebied verboden terrein.
  • In het weekend en op feestdagen mag je de vlakte op als de rode vlaggen omlaag zijn, en alleen tussen zonsopkomst en zonsondergang.
  • Je loopt erheen of fietst tot de rand, of je gaat mee met de rondrit van de Vliehors Expres, die stopt bij het Drenkelingenhuisje.
  • Op de vlakte is geen schaduw en geen beschutting, dus je neemt water, een winddichte jas en zonnebrand mee.
  • Munitieresten raak je nooit aan, honden blijven aangelijnd behalve langs het Noordzeestrand, en van 15 maart tot 1 augustus is de zuidkant dicht.

Veelgestelde vragen

Mag je doordeweeks op de Vliehors komen?

Nee. Volgens de gemeente Vlieland zijn de rode vlaggen op werkdagen gehesen en is het dan verboden om de Vliehors op te gaan. Plan een bezoek dus in het weekend of op een feestdag, en kijk ter plekke of de vlaggen omlaag zijn.

Hoe weet je of de rode vlag hangt?

De grens van het oefenterrein is gemarkeerd met waarschuwingsborden, en tijdens oefeningen hangen daar rode vlaggen. Zie je een rode vlag, dan ga je het terrein niet op, ook niet in het weekend. Oefeningen met echte bommen kondigt de gemeente Vlieland vooraf aan op haar site.

Kun je op de Vliehors zeehonden zien?

Volgens de VVV zwemmen er rond de punt van de Vliehors vaak zeehonden, en is de kans groot dat je ze ziet. Houd afstand en neem een verrekijker mee. De rondrit van de Vliehors Expres gaat naar die punt.

Mag je met de hond op de Vliehors?

Ja, als het gebied open is, en met de hond aan de lijn. Volgens de gemeente Vlieland mag een hond alleen langs het Noordzeestrand los lopen. In de rest van het gebied broeden vogels op het zand.

Waarom heet de Vliehors de Sahara van het Noorden?

De VVV noemt de Vliehors zo vanwege de omvang van de kale zandvlakte. Je ziet er tot aan de horizon zand, met lage duintjes die de wind steeds opnieuw vormt. Woestijnwarmte hoort daar niet bij: het waait er bijna altijd.


Mischa

Ademcoach, begeleidt je in Zeewind

Adem even mee

Vier tellen in, vier tellen uit. Zo begint Zeewind, onze gratis ademsessie met de stem van Mischa en de klanken van de handpan. Ruim een kwartier voor jezelf, thuis, wanneer het jou uitkomt.

Handig! We houden je gelijk op de hoogte van nieuwe retraites en onze blogs.